De fasen na de diagnose ADHD
Als iemand net de diagnose ADHD heeft gekregen, doorloopt die vaak een aantal fasen.
Dit gebeurt niet perse in een bepaalde volgorde en gaat soms zelfs door elkaar. Niet iedereen doorloopt ook alle fasen.
Daarnaast kan het ook gelden voor mensen die steeds meer te weten komen van ADHD en zich daar steeds verder in herkennen.
Veel erover willen delen met anderen
Iemand met ADHD heeft een brein die anders werkt dan bij mensen die geen ADHD hebben. Zaken die voor anderen vrij makkelijk gaan, kunnen voor iemand met ADHD juist een uitdaging zijn, zoals het plannen en organiseren (aan een taak beginnen, op tijd komen, overzicht hebben e.d.)
Hierdoor hebben ze al van jongs af aan vaak al regelmatig momenten waarop ze zich (meestal onbewust) anders voelen dan anderen. Op het moment dat ze erachter komen dat dit wel eens met ADHD te maken zou kunnen hebben, of ze krijgen zelfs die bevestiging (door een diagnose) kan het heel belangrijk voelen om dit te delen met anderen.
Eindelijk is er een reden waarom bepaalde zaken lastig lopen. Daarnaast werkt de rem in het brein van iemand met ADHD niet zo goed, waardoor ze juist ook veel delen over wat hen interesseert.
Overal de ADHD kenmerken terugzien
Het hebben van ADHD beslaat veel meer dan alleen het niet kunnen concentreren, snel afgeleid zijn en niet stil kunnen zitten. Als iemand zich hier eenmaal wat meer in gaat verdiepen, ziet hij/zij ineens veel meer van wat er eigenlijk ook bij hoort.
Hierdoor kunnen ze een periode doormaken waarin ze zoveel zaken kunnen koppelen aan hun ADHD, zoals ook dat ze makkelijk teveel delen met anderen, dat ze moeilijk hun bed uit komen, dat ze zich alleen kunnen concentreren op wat ze écht zelf interessant vinden, dat ze moeilijk anderen uit laten praten, dat ze snel van stemming kunnen wisselen of andere kenmerken.
Voor anderen om hen heen kan het dus lijken alsof ineens alles aan die ADHD ligt. Dat kan de indruk wekken dat ze er zelf dus niets aan kunnen doen en de ander het dus moet oplossen. Het voelt dan misschien als een vrijbrief. Zo werkt het echter niet; iedereen blijft verantwoordelijk voor zijn/haar eigen gedrag.
Toch is het wel belangrijk om op te merken waar je je ADHD allemaal tegenkomt, omdat je zo ook beter zicht krijgt op welke dingen anders lopen dan ‘normaal gesproken’. De zaken die ervoor zorgen dat je er last van hebt, kunnen dan belangrijke thema’s zijn om mee aan de slag te gaan.
Om te leren hoe je anders met de situatie om kan gaan, zodat je er minder last van hebt.
Rouwverwerking
Zeker als iemand pas op latere leeftijd de diagnose ADHD heeft gekregen, kan hij/zij het gevoel hebben dat als ze het eerder hadden geweten, een hoop ellende ze bespaard was gebleven in het leven.
Ze kijken terug naar hun kindertijd, puberteit of adolescentie met de informatie van nu waardoor bepaalde kwartjes vallen. Bijvoorbeeld waarom het afmaken van een studie niet gelukt is of relaties kapot zijn gegaan. Alles wordt met ‘nieuwe ogen’ bekeken.
Dit kan echt een periode van rouw zijn. Hoewel je zaken uit het verleden nu eenmaal niet kunt veranderen, is het wel belangrijk om hier aandacht voor te hebben. Als je zelf ouder bent, kan dit er ook voor zorgen dat je bij een kind waar je jezelf in herkent het graag allemaal wilt voorkomen.
Natuurlijk is het waardevol om hierbij stil te staan, maar soms kan je nou eenmaal ook een faalervaring niet voorkomen; dat kunnen ook waardevolle ervaringen zijn waar je iets uit leert! Probeer daar als ouder dan ook niet in door te slaan. Ga het gesprek aan met je kind, maar probeer niet meteen alles op te willen lossen.
Toename ADHD kenmerken
Vaak hebben mensen met ADHD zich de nodige manieren aangeleerd om om te gaan met de ADHD kenmerken. Sommige zullen goed werken en mogen blijven. Andere kunnen eigenlijk wel veel energie kosten, omdat je je anders probeert te gedragen dan écht bij je past.
Het is heel waardevol om deze ‘maniertjes’ af te gaan leren en te vervangen door een aanpak die beter past bij wat voor jou goed werkt. Dat kan wel ervoor zorgen dat de kenmerken dus eerst een stuk toenemen.
Meestal als iemand gaat zoeken naar antwoorden en bij ADHD uitkomt, is dat omdat er een aantal dingen niet goed gaan of juist teveel energie kosten. Waardoor iemand bijvoorbeeld in een burn-out is gekomen.
De ‘maniertjes’ zijn dus niet duurzaam houdbaar gebleken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan je motorische onrust tegenhouden, waardoor je meer spanning in je lijf voelt. Of iedere keer weer zoeken naar een nieuwe structuur die deze keer wél echt gaat lukken en alle problemen gaat oplossen.
Hoewel de toename in ADHD kenmerken wel even vervelend kan zijn, is het absoluut een gezond onderdeel van het proces die je doormaakt.
Adviezen voor naasten
Het kan een flinke uitdaging zijn om naaste iemand te staan die dit proces doorloopt. Het heeft immers altijd ook invloed op de mensen om hem/haar heen, dus ook op jou!
- Blijf met elkaar erover spreken. Probeer begrip op te brengen, maar ook eerlijk te bespreken wat het met jou doet. Als het bij je past, verdiep je dan wat meer in het onderwerp, zodat je actief het gesprek aan kunt gaan.
Het is in ieder geval heel belangrijk om zoveel mogelijk oordeel te voorkomen, wees nieuwsgierig. Je hoeft het echt niet overal mee eens te zijn, maar laat de ander ook in zijn/haar waarde. - Maak afspraken waar nodig. Het kan overweldigend zijn als het onderwerp van gesprek steeds ADHD is, waardoor je op een gegeven moment zelf weerstand kan krijgen hiertegen.
Maak met elkaar afspraken. Bijvoorbeeld dat er momenten zijn waarop het er even niet over mag gaan of juist wel. Of op welke manier iemand informatie met je deelt. Probeer te voorkomen dat het omslaat naar een frustratiepuntje. - Sta stil bij wat de invloeden zijn voor jou. Vaak gaan mensen om ‘de ADHD’er’ heen zich aanpassen aan de kenmerken, zoals dat je tegen iemand zegt dat je een half uur eerder afspreekt dan werkelijk het geval is.
Dit kunnen prima oplossingen zijn, als je ze maar samen oké vindt. Als het bij één van jullie beiden voor irritatie zorgt, is het niet de juiste oplossing en moet je verder zoeken.
Het is vooral belangrijk om de gelijkwaardigheid in jullie relatie te waarborgen. Dat kan alleen als jij ook deelt wat het met jou doet.
